Do futurismo á música industrial: Fascismo e vangarda no corazón do bosque por Samuel Solleiro

U2ntitled

Proclamo que unha desigualdade absoluta non pode e

non debe subsistir entre os homes, que todos teñen dereito

a vivir cun mínimo de medios, pero que a espiral ascendente

da fortuna e do benestar debe basearse, unicamente, nas

cualidades intelectuais e no valor de cada un […].

Despois de tanta retórica social-oficialista, xa vai sendo

hora de falar, por fin, no nome do único proletariado que

ten dereito a existir: o proletariado dos cerebros

e dos fígados sans, amantes sinceros de Italia”.

Mario Carli

 

[primeira parte]

Prólogo

O que segue a este prólogo é o texto que lin no ciclo Escrita(s) o 25 de setembro de 2014. Como o de ler en público me parece, en xeral, pouco elegante, aínda que o carácter narrativo do asunto o facía inevitábel nesta ocasión, optei por improvisar o prólogo, mellor que nada. Este, escrito o luns seguinte, trata de pasar polos puntos principais polos que pasei no local das Almáci(gas) con todo o mundo mirándome e un terrorífico Sonnenrad, ou sol negro, proxectado na parede do fondo. Eu levaba camisa.

O meu interese polo fascismo non é o dun historiador. Tampouco é o dun politólogo, sociólogo ou similar. Espero non ter que aclarar que o meu interese polo fascismo non é, madía leva, o dun fascista. Non. A fascinación retorcida e sórdida que o fenómeno me produce non deixa de ser a dun friki e de parecerse sospeitosamente á que outras persoas poden ter por Star Trek ou O Señor dos Aneis. O malo da teima miña é que é ben máis escura e malsá. O bo é que polo menos existe. Aínda que desde outro prisma, que todo isto exista tamén é malo, claro.

Como for, as percepcións populares do fascismo son dúas: unha é a de darlle un sentido amplo ao fenómeno e que o fascismo abranga máis ou menos todo o que a un non lle guste e entón entren aí Napoleón, Stalin, Esperanza Aguirre ou o presidente da comunidade de veciños. Esta é, no mínimo, pouco operativa. E a outra é a de cinxirse a unha narración consensual, a saber, a de que o fascismo nace entre as dúas guerras mundiais como expresión política dun resentimento, dura até 1945, con algúns flocos en España ou Portugal, e desde entón só reaparece baixo as figuras do vándalo, do hooligan ou, ultimamente, do político populista que ofrece respostas fáciles á crise. Todo isto está moi ben, pero as cousas nunca son tan simples como propoñen as narracións oficiais. Nos cinco capítulos que seguen presento unhas cantas historias, que non pretenden ser a explicación última de nada, pero que pretenden suscitar unha serie de conexións alternativas que compliquen un pouco a presenza do fascismo na cultura europea dos séculos XX e XXI. Claro que para que isto non se converta nunha relectura conspiranoica da historia, decidín presentalo na forma de historias independentes e desordenadas cronoloxicamente e non extraer conclusións sobre as posíbeis conexións entre as cousas, de modo que non se pode descartar que, cando aparecen, se deban por exemplo á casualidade. Internet é unha máquina de conectar cousas, a nosa cabeza en boa medida tamén o é, e se caemos na dinámica de xulgar os fenómenos en base ás afinidades entre eles, acabaremos indefectibelmente examinando un por un os cereais do almorzo para ver cal deles agocha un micrófono da NSA.

De todos os xeitos, ser escéptico sobre a narración oficial do fascismo, procurar as súas trampas e os seus lugares comúns, non impide ser medianamente serio coas definicións. Vou partir da definición de fascismo de Zeev Sternhell, que moi a grandes trazos o presenta como unha especie de desviación na esquerda francesa de comezos do século XX que consiste en non aceptar o materialismo desta, e que só nunha segunda fase opta por renunciar á clase social en favor da nación ou do territorio como motor para a revolución. Deste fascismo, que se presenta a si mesmo como unha terceira vía entre marxismo e liberalismo, é do que aquí se vai tratar, o que non implica acreditar en que en efecto se trate dunha terceira vía (o famoso “nin de esquerda nin de dereita”). Vou tratar de incorporar en parte unha perspectiva emic, o que implica empregar fontes producidas na propia extrema dereita (internet é unha mina delas) e tratar de comprender e mesmo de tomar en serio o discurso destas fontes por moita repulsión que me produzan, e prodúcenma. Coñecendo este discurso, esta suposta diferenza do fascismo clásico respecto do liberalismo e do marxismo, podemos ser quen de desenmascarar determinados discursos, ás veces producidos baixo etiquetas moi vagas como “antisistema” ou “non conforme”, que pretenden confundirse cos da esquerda. Ou comprender episodios de actualidade de aparencia delirante se non se ten unha mínima gramática destes asuntos. Cando hai algúns meses se falou durante unha tempada daquel cómico francés, Dieudonné, mulato, antisemita, radicalmente republicano e próximo ao Front National, que facía un aceno co brazo, híbrido de saúdo nazi e fist fucking, que se chamaba “quenelle”, a única conclusión que se podía sacar, tal e como a prensa de aquí presentaba o caso, era que Dieudonné estaba irremediabelmente mal da cabeza. Pero quen coñeza un pouco a chamada “nouvelle droite” de Alain de Benoist e o movemento GRECE (herdeiros en moitos aspectos do fascismo orixinal nunha época na que o paradigma do termo “dereita” sería alguén como Ronald Reagan), decataríase de que Dieudonné, baixo ese punto de vista, era un tipo case de manual. Cando un ve o filme L’avocat de la terreur de Barbet Schroeder sen ter nin idea da reapropiación das causas anticoloniais por parte desta ideoloxía, o avogado Jacques Vergès, defensor de Klaus Barbie como dos Khmers vermellos ou os militantes do FLN, parece un simple megalómano con gana de provocar. Sobre esta “nouvelle droite”, ou máis ben sobre o que cruzaba a miña cabeza cando horrorizado descubrín que existía, alá polo 2010, publiquei un texto no libro colectivo Non conciliados. Argumentos para a resistencia cultural do Cineclube de Compostela, que se pode ler aquí.

Na medida en que vou tratar unha tendencia que hoxe en día se expresa en boa medida a través de fontes artísticas e comunicativas (a chamada “metapolítica”, da que falarei), e concretamente musicais, esta é unha achega literaria e estética, e política só na medida en que todo é político. Por iso tamén se trata dun texto irremediabelmente amoral, escrito co humilde propósito de aterrorizarvos, de que non durmades esta noite porque imaxinedes que a poucos metros da vosa cama, ese veciño relativamente amábel está a escoitar discos que recibiu por correo con discursos sampleados de Pétain e unha runa debuxada na capa. A condena do fascismo pola miña parte dádea por sentada desde xa, pero non a esperedes no que segue porque estamos a outra cousa. Analizar este fenómeno como nun gabinete de curiosidades non significa que non me pareza preocupante a súa expresión política tal e como xorde aquí e aló en formas explícitas (redes de centros sociais de dereitas tipo Casapound, Χρυσή Αυγή) ou solapadas (Nigel Farage, Beppe Grillo). A lectora ou lector saberá disimular.

Gustaríame, por último, aproveitar para recoller aquí a pregunta que me gustaría que me tivesen feito e ninguén me fixo ese 25 de setembro. É esta: “Samuel, alén da fascinación, o interese ou o morbo, pódese dicir que o fenómeno musical do que vas falar gústache?”. E a miña resposta, nunca emitida: “Pódese dicir que me gusta. Moderadamente”. Abofé, custaríame escribir sobre algo que non me gustase aínda que fose un pouco. Gústame decididamente a música industrial que non ten nada que ver coa extrema dereita (toda a saga dos Throbbing Gristle, Coil e demais, por exemplo) e certos antecedentes musicais do neofolk que non pertencen a esa escena, como os Cocteau Twins, os Dead Can Dance ou as bandas do coldwave francés. Canto aos grupos máis ambiguos ou directamente militantes, aínda que, como calquera xénero cuns trazos moi marcados, os epígonos resultan un tanto cansinos, hai algúns discos coñecidos que me gusta escoitar, aínda que nalgúns casos non é fácil asegurarse de que a fascinación, o interese ou o morbo non inflúan un pouco no gusto. Discos como The Lone Descent de Of the Wand and the Moon, Flowers from Exile de ROME, Music, Martinis and Misanthropy de Boyd Rice and Friends ou Absinthe – La folie verte de Blood Axis & Les Joyaux de la Princesse, xunto a moitos de Current 93, parécenme excelentes, e oxalá puidese dicir honestamente que non mo parecen pero parécenmo. Death in June, a banda da que máis se fala aquí pola súa importancia na escena, resúltame un tanto aburrida, e aínda que me interesan algunhas cancións, creo que non ten discos redondos. O mesmo, ou peor, acontéceme coa súa banda irmá, Sol Invictus. Canto á relectura posmoderna destes xéneros ou estéticas, tal e como a practican King Dude, Reserva Espiritual de Occidente, os proxectos de Contubernio Records ou mesmo Swans, e na medida en que se poidan diferenciar dos anteriores, cousa que, como explico, pode non estar tan clara, non me ofrecen maior problema que a relectura posmoderna de calquera outra cousa (toma Moreno). En todo caso, tamén recoñezo que non son un tipo tan triste, e se escoito este tipo de música durante dous días, o terceiro só vou querer pinchar cumbias e merengues.

Aclarado isto, comezamos.

[fin da primeira parte]

______________

Samuel Solleiro é tradutor, escritor, músico, emigrante retornado e mala persoa en xeral.
fotobn      zebra
Advertisements

Deixar unha resposta

introduce os teu datos ou preme nunha das iconas:

Logotipo de WordPress.com

Estás a comentar desde a túa conta de WordPress.com. Sair /  Cambiar )

Google+ photo

Estás a comentar desde a túa conta de Google+. Sair /  Cambiar )

Twitter picture

Estás a comentar desde a túa conta de Twitter. Sair /  Cambiar )

Facebook photo

Estás a comentar desde a túa conta de Facebook. Sair /  Cambiar )

Conectando a %s